ŞEFTALİ GÜVESİ

Anarsia lineatella Zeller

 

Tanımı

            Bu zararlıya Şeftali filiz güvesi de denir. Şeftali güvesinin kelebeği, koyu gri-boz renkli olup; üst kanatları, düzgün olmayan açık ve koyu kurşuni çizgi ve lekelerle süslüdür. Alt kanatlar daha açık renkli ve kenarı uzun saçaklıdır. Kanat açıklığı 14-16 mm’dir. Vücut uzunluğu 8 mm kadardır. Yumurtaları oval olup, boyu 0.5 mm, eni de 0.3 mm’dir. Yumurtalar, yeni bırakıldığı zaman sarımtırak renktedir. Daha sonra portakal rengine ve açılmasına yakın da kahverengine döner.

            Yumurtadan yeni çıkan larva, sarımsı kahverenginde ve 0.5 mm uzunluğunda olup, başı siyah renklidir. Gelişmesini tamamlamış larva, ortalama 10 mm uzunluğunda ve kırmızımsı kahverenginde olup, segment araları sarımsı beyaz renktedir. Baş, göğüs (thorax), anus levhası ve bacaklar siyah renktedir. Pupa koyu kahverenginde çıplak ve parlak olup, 6 mm uzunluğundadır.

Yaşayışı

            Şeftali güvesi kışı, genellikle 1-2 yıllık dalların çatalları arasında, bazen de yan dallar üzerindeki kuru ve pürüzlü kabukların altında, yarıklarda ve gövdenin dibindeki oyuklarda, kokonumsu bir ağ içinde, ikinci dönem larva halinde geçirir. Kışlayan larvalar, Mart-Nisan aylarında yuvalarını terk ederler. Önceleri çiçek ve yaprak tomurcukları, daha sonra da sürgünlerle beslenirler. Sürgünlerin içinde, bir ay kadar beslenen larvalar, mayıs başlarında, ağaç üzerindeki çatlak ve yarıklarda, grimsi beyaz ipliklerle kendisini tutturarak pupa olurlar. Pupadan, 6-10 gün sonra kelebekler çıkar.

Kelebekler, çıktıktan bir gün sonra çiftleşip, alacakaranlıkta yumurta bırakırlar. Yumurtalarını genellikle sürgünlere, yeni dalların çatalları arasına, yeni çıkmış yaprakların alt yüzüne bırakırlar. Bir dişi, 6-133 yumurta bırakabilir. Bir hafta sonra yumurtadan çıkan larvalar, önce sürgüne, daha sonra da meyveye saldırırlar. Zararlı, Ege bölgesinde yılda 3, Akdeniz bölgesinde ise 5 döl verir.

Zarar şekli

            Şeftali güvesi hem sürgünde, hem de meyvede zarar yapar. Saldırıya uğrayan sürgün ve meyveler zamk çıkarır. Kışlayan döl larvaları, önceleri çiçek ve yaprak tomurcukları, daha sonra da sürgünlerle beslenir. Çiçeklerin çanak yapraklarını kemirerek delerler ve yumurtalıkları yerler. Sonra genç sürgünlerin tepesinden girerek, 8-10 cm uzunluğunda galeriler açarlar. Saldırıya uğrayan sürgünler kurur. Bir larva, birkaç sürgünde zarar yapabilir. Fidanlar ve genç ağaçların sürgünlerinde uzun süre zarar yaptığı taktirde, gelişmeleri engellenir ve taç şekli bozulur.

            Zararlı, yazın sürgünler tazeliğini kaybedince, meyvelerde zarar yapmaya başlar. Larvalar, meyve tutan ağaçlarda, meyveleri sürgünlere tercih eder. Genç ve meyvesiz ağaçlarda ise sürgünlere ve kabuklara zarar verir. Larvalar, meyvelere sap dibinden, yan taraflarından ve iki meyvenin birbirine temas ettiği yerlerden girerler. Bir larva, genelde bir meyveye zarar verir. Larva, meyvede kabuğun altını, kavisli olarak oyar. Bazen de meyve etinde bir tünel açarak çekirdeğe kadar ulaşır. Şeftali güvesi, meyvedeki bu tipik zarar şekli ile, meyveye doğrudan giriş yapan Doğu meyve güvesi zararından ayrılır. Larvalar, çoğunlukla fazla olgunlaşmış meyvelere saldırmaz, meyvenin çürük ve sulu kısımlarında beslenmezler. Şeftali güvesi, şeftaliden başka kayısı, zerdali, badem, erik, can eriği, kiraz ve elma ağaçlarında da zarar yapabilir.

Konukçuları

            Şeftali filiz güvesinin konukçuları şeftali, erik, nektarin (tüysüz şeftali) ve kayısıdır.

Doğal düşmanları

            Şeftali güvesinin pek çok doğal düşmanı bulunmaktadır. Bunların isimleri aşağıda verilmiştir:

Parazitoitler :

Apanteles anarsiae F.G. All. (Hym.:Braconidae)

A. glomeratus L. (Hym.: Braconidae)

Ascogaster sp. (Hym.:Braconidae)

Macrocentrus sp. (Hym.:Braconidae)

Periclora gestroci K. (Hym.: Belulidae)

Brachymeria intermedia Perk. (Hym.: Chalcididae)

Paralitomastix pyralidis Ashm. (Hym.: Encyrtidae)

Aptesis sp. (Hym.: Ichneumonidae)

Ephialtes sp. (Hym.: Ichneumonidae)

E. subglobiatus L. (Hym.: Ichneumonidae)

Mastrus sp. (Hym.: Ichneumonidae)

Phaeoganes sp. (Hym.: Ichneumonidae)

Pimpla instigator F (Hym.: Ichneumonidae)

Pristomerus vulnerator Panz. (Hym.: Ichneumonidae)

Andreana sp. (Hym.: Apidae)

Diprachys offinis M. (Hym.:Pteromalidae)

Paralitomastix varicornis Nees. (Hym.: Encyrtidae).

Predatörü :

Heamatopoda pluviallis L. (Dip.: Tabanidae)

Mücadelesi

Mekanik Mücadele:

Şeftali güvesinin mücadelesi için, öncelikle aşağıdaki kültürel tedbirler alınmalıdır:

 

a)Bulaşık sürgünler, Mayıs ayından Ağustos sonuna kadar, haftada bir kez olmak üzere, 8-10 cm uzunlukta kesilip, içindeki larva ile birlikte yok edilmelidir.

 

b)Aynı devrede, şeftali ağaçlarında yeni çıkan yan sürgünler taze olduklarından, Şeftali güvesi larvalarının zararına uğrarlar. Bu yeni sürgünlerin de kesilmesi yararlı olur.

 

c)Ağaçların altına dökülen kurtlu meyveler, 3-4 günde bir toplanarak 40-50 cm derinliğinde bir çukura doldurulmalı üzerine insektisit püskürtüldükten sonra toprakla örtülmelidir. Hasatta zarar görmüş meyveler ayrılarak yok edilmeli ve larvalı meyveler bahçede bırakılmamalıdır.

Biyolojik mücadele:

            Yukarıda da görüldüğü gibi, Şeftali güvesinin pek çok doğal düşmanı bulunmaktadır. Ancak bunlar, zararlıyı tek başına kontrol altına alamamaktadır. Bu nedenle, doğal düşmanlar korunmalıdır. Özellikle faydalılara zararsız veya az zararlı olan ilaçları tercih etmek ve ilaçlama zamanını, bunların en az zarar göreceği şekilde ayarlamak, doğal düşmanlar korunması için çok önemlidir.

Kimyasal mücadele:

            Şeftali güvesinin mücadelesinde hedef, larvaların sürgün veya meyveye girmeden önce öldürülmesidir. İlaçlama zamanı, buna göre tespit edilmiştir.

 Bu zararlının ilaçlama zamanı ve mücadele için gerekli populasyon yoğunluğu ile ilgili bilgiler.

İlaçlama zamanının tespiti

Mayıs sonu haziran başından itibaren, meyveler kontrol edilmeye başlanır. Meyvelerde, Şeftali güvesininzarar belirtileri görülür görülmez birinci ilaçlama yapılır. İlaçlama zamanını belirlemek için dal kafesi ve cinsel çekici tuzak yöntemlerinden yararlanılır. Bunun için bahçede, olgun larva bulunan şeftali sürgünleri dal kafesi içine alınır. Bunlardan ilk ergin çıkışından 10 gün sonra ilk ilaçlama yapılır.

Bahçeye cinsel çekici tuzak asılır. Tuzakta ilk kelebek yakalandıktan 10 gün sonra ilk ilaçlama yapılır. Bu yöntemlere göre yapılan ilk ilaçlamadan sonra, ilacın etki süresine göre 15-20 gün arayla, hasada 15-20 gün kalana kadar ilaçlamaya devam edilebilir.

 

 Mücadele için gerekli populasyon yoğunluğunun tespiti

Şeftali bahçelerinde, çiçeklenme sonundan itibaren kontroller yapılarak, Şeftali güvesinin zararı gözlenir.Bir ağaçta ortalama 5 veya daha fazla zarara uğramış sürgünün olması, ilaçlama için gerekli yoğunluğun bulunduğunu gösterir. Kontroller, bahçeyi temsil edecek şekilde seçilen, en az 10 ağaçta yapılmalıdır.

 İlaçlamalarda, yüksek basınçlı motorlu pülverizatörlerden biri kullanılmalıdır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir